Ga naar de inhoud
Zoeken

Kansrijk opgroeien

 

Ieder kind heeft vanaf de geboorte recht op een gezonde en veilige start (Kinderrechtenverdrag VN, 1989). Die start vormt de basis voor optimale deelname aan onderwijs, de arbeidsmarkt en participatie in de samenleving. De eerste duizend dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede ontwikkeling. Door kinderen hierbij te volgen, ouders laagdrempelig te versterken, te adviseren en door snel in te grijpen bij beginnende problematiek, kunnen we voorkomen dat later zwaardere zorg nodig is. GGDrU zet zich ervoor in dat ouders en kinderen zelf oplossingen voor problemen kunnen vinden (waar dat nodig is met begeleiding), dat kinderen en jongeren mogelijkheden hebben om gezond te leven en dat jongeren (met name op mbo-niveau) van school gaan met een startkwalificatie.

Het verstevigen van de doorgaande lijn van zorg -9 maanden tot 18 jaar  

GGDrU sluit aan bij het landelijke programma Kansrijke Start van het ministerie van VWS. Speciaal voor de eerste duizend dagen van een kind (grofweg van conceptie tot de tweede verjaardag) geldt dat relatief de meeste groei en ontwikkeling plaatsvindt. Daarin kan de basis voor een lang, productief, gezond en gelukkig leven worden gelegd. De minister van VWS vraagt ons in te zetten op samenwerking in de geboortezorgketen en op evidence based best practices programma’s (denk aan Nu Niet Zwanger, Stevig Ouderschap, prenataal huisbezoek, VoorZorg).  

VWS vraagt gemeenten de samenwerking tussen (verloskundige) samenwerkingsverbanden, kraamzorg, ziekenhuizen, Jeugdgezondheidszorg (JGZ), huisartsenzorg/scholen en lokale teams te intensiveren, daarbij voortbordurend op wat er al is. Alles om kinderen en ouders eerder en sneller in deze cruciale fase een helpende hand te bieden als het moeilijk is.

We sluiten aan bij het stimuleringsprogramma collectieve preventie van onbedoelde tienerzwangerschappen, waarin scholen worden ondersteund bij voorlichting aan jongeren rondom seksualiteit.  Buiten haar verbindende en adviserende rol heeft GGDrU een eigen verantwoordelijkheid in de uitvoering van de Jeugdgezondheidszorg en sluiten we als GGD – naast ons wettelijke 0-18 Basispakket - aan op de behoefte en lokale situatie van gemeenten. Een deel van de eerder genoemde programma’s wordt daarom als maatwerk aangeboden.

18+

De doorgaande lijn bij Kansrijke start loopt tot 18 jaar. Het JGZ basispakket stopt immers bij het bereiken van de leeftijd van 18. Dit betekent dat begeleiding van jongeren op dat moment strikt genomen ophoudt. We zien dat problematiek bij 18+ (met name bij jongeren op mbo-niveau) groot is, wat zelfstandig functioneren met een startkwalificatie in de weg staat. GGDrU signaleert en adviseert de lokale partners bij het versterken van de overgang van 18- naar 18+.

 Signalering van armoede door JGZ   

Armoede heeft een zeer negatieve invloed op de gezondheid van het kind en de ouders. Eén op de acht kinderen in Nederland groeit op in armoede. Het geldgebrek zorgt voor stress bij de ouders en dat heeft zijn weerslag op de kinderen. De jeugdartsen en de jeugdverpleegkundigen van JGZ zien vrijwel alle kinderen. Allereerst bij het huisbezoek twee weken na de geboorte, op het consultatiebureau en later ook op school. Via de vragenlijsten en gesprekken kunnen onze jeugdartsen en -verpleegkundigen armoede  signaleren richting een gemeente. Belangrijk na het signaleren van armoede is een integrale aanpak in de wijk met ouders. Armoede en opleiding bepalen namelijk voor een groot deel de toekomstige gezondheid.  

Signaleren en voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Een deel van de gezinnen is kwetsbaar, vaak door armoede of andere problemen in het gezin (verslavingsproblematiek, psychische problematiek). In deze gezinnen blijkt vaker dan gemiddeld huiselijk geweld en kindermishandeling voor te komen. JGZ kan kwetsbare gezinnen ondersteunen met diverse maatwerkprogramma’s, zoals prenatale huisbezoeken, VoorZorg en Stevig Ouderschap. JGZ volgt in geval van een vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld de landelijke Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling en gebruikt de Verwijsindex. Ook volgt GGDrU het landelijke programma ‘Geweld hoort nergens thuis’. Binnen dit programma is aandacht voor drie actielijnen: 1. Eerder en beter in beeld, 2. Stoppen en duurzaam oplossen, en 3. Aandacht voor specifieke groepen.

Daarnaast biedt GGDrU als maatwerk de mogelijkheid om preventie van huiselijk geweld breder in te zetten. Als GGDrU hebben we aandacht voor preventie en gezondheid van vrouwen met vrouwelijke genitale verminking (vgv). 

Het verhogen van de vaccinatiegraad in regio Utrecht 

Blijvende aandacht voor de vaccinatiegraad is cruciaal. In de regio Utrecht halen we de laatste jaren de vaccinatiegraad voor BMR (Bof, mazelen en rodehond) van 95% niet. De gewenste vaccinatiegraad voor DKTP (90%) wordt net wel gehaald, maar ook deze zien we dalen. Landelijk zien we dit ook. Hoe meer mensen zich inenten tegen een infectieziekte, hoe minder deze voorkomt. We beschermen zo ook kwetsbaren die vanwege hun gezondheid niet kunnen worden gevaccineerd. Bij de dalende vaccinatiegraad speelt mee dat ouders:

  1. minder ervaring hebben met de ziekten waartegen wordt gevaccineerd;
  2. vaker dan vroeger een weloverwogen beslissing willen nemen en daarmee een veranderde informatiebehoefte hebben;
  3. soms een verminderd vertrouwen hebben in instanties.

We willen daarom dat er in de samenleving meer over vaccinatie wordt gesproken. Juist niet in een gepolariseerde discussie, maar op een genuanceerde manier, met ketenpartners waar ouders vertrouwen in hebben. Het vraagt een brede dialoog, met hierin ook een rol voor overheids- en gezondheidszorgorganisaties (gemeenten, CJG, jeugdzorgorganisaties, GGD), scholen en kinderdagverblijven, zorgverleners (zoals huisartsen, kinderartsen, verloskundigen, gynaecologen) en medewerkers van GGD regio Utrecht zelf.

Rollen van GGDrU bij Kansrijk opgroeien

Onderzoeken: GGDrU monitort de gegevens over de jeugd in onze regio en deelt data en kennis met de gemeenten.

Signaleren: GGDrU signaleert en informeert de gemeenten over relevante lokale, regionale en nationale ontwikkelingen en levert goede voorbeelden bij gemeenten aan. We signaleren armoede en adviseren gemeenten over een integrale aanpak.

Verbinden: Voor het verstevigen van de doorgaande lijn van zorg voor kinderen en ouders is verbinding en aansluiting met geboortezorg en gemeenten van belang. Hiervoor maakt GGDrU onder andere gebruik van maatwerkprogramma’s zoals Nu niet zwanger en VoorZorg. We maken ketenpartners (zoals huisartsen, maar ook scholen, verloskundigen, kraamverzorgenden) bewust van hun rol en voeden hen met informatie- en communicatiemiddelen om dit gesprek ook inderdaad aan te kunnen gaan. We verbinden vanuit JGZ met CJG/buurtteam en het onderwijs om passende hulp aan kinderen te kunnen bieden.

Adviseren: Op basis van onderzoek en ontwikkelingen adviseren we over gezond en veilig opgroeien in de gemeenten in onze regio en als GGDrU spreken we het bestuur als collectief aan om een regionale ambitie te formuleren op Kansrijke start.

GGDrU voert in 25 gemeenten het basispakket jeugdgezondheidszorg en het Rijksvaccinatieprogramma uit. In de stad Utrecht voert gemeente Utrecht JGZ uit. Zo werken we samen aan een kansrijke start voor alle jeugd in de hele regio Utrecht.