Ga naar de inhoud

Kwik

Gebroken thermometer | kwik

Kwik kan in uw woning terechtkomen nadat een kwikthermometer, -barometer, -bloeddrukmeter, spaarlamp of tl-lamp breekt. Bij het morsen van vloeibaar kwik ontstaan zeer fijne druppeltjes. Bij het breken van een spaarlamp of tl-lamp komt kwik in poedervorm vrij. De druppeltjes en het poeder hechten gemakkelijk aan onder andere textiel en schoenen, en het kwik kan zich overal verspreiden. Kwik verdampt langzaam en hierbij komt een – voor de gezondheid - schadelijke damp vrij. Zorg er daarom voor dat het kwik op de juiste manier wordt opgeruimd om gezondheidsschade te voorkomen.

Gezondheidsrisico’s van kwik

Het inademen van kwikdamp is slecht voor de gezondheid. De gevolgen zijn over het algemeen tijdelijk, maar bij een hoge concentratie of een langdurige blootstelling kan de schade ook blijvend zijn.

Gevolgen acute hoge blootstelling

Acute klachten kunnen alleen ontstaan bij het breken van een voorwerp waarbij veel kwik vrijkomt, zoals uit barometers of bloeddrukmeters, waarbij niet direct voorzorgsmaatregelen zijn genomen. Bij acute gezondheidsklachten gaat het om metaalsmaak, rillingen, koorts, hoofdpijn, hoesten, kortademigheid, misselijkheid en braken.

Gevolgen langdurige lagere blootstelling

Wanneer er een barometer, bloeddrukmeter of kwikthermometer breekt en niet zorgvuldig wordt opgeruimd, kan er langdurig een matig verhoogde concentratie kwik blijven bestaan. Wanneer dit in uw woning gebeurt, kunt u chronisch aan kwik worden blootgesteld. Dit kan gevolgen hebben voor uw nierfunctie en uw zenuwstelsel. Effecten op het zenuwstelsel zijn bijvoorbeeld tremoren (trillingen), prikkelbaarheid, problemen met concentratie en met het kortetermijngeheugen. Incidenteel worden andere klachten gezien zoals een rode verkleuring en schilfering van de huid van vooral gezicht, handen en voeten, jeuk of pijn in vingers en tenen en tandvleesontsteking.

Spaarlamp of tl-lamp

Als een spaarlamp of tl-lamp breekt, zijn de kwikconcentraties niet zo hoog dat gezondheidsklachten te verwachten zijn. Toch is zorgvuldig opruimen noodzakelijk om chronische blootstelling aan lage concentraties kwik te voorkomen.

Risicogroepen

Kinderen en ongeboren baby's lopen extra risico’s wanneer zij blootstaan aan kwik. Hoewel zwangeren zelf niet gevoeliger zijn voor kwik, worden zij vanwege het effect op het ongeboren kind wel als risicogroep gezien. Dit geldt ook voor personen met een minder goede nierfunctie.

Maatregelen die u direct dient te nemen bij het breken van een voorwerp met kwik

Als u kwik heeft gemorst, neem dan meteen de volgende maatregelen:

  1. Laat iedereen de ruimte verlaten (zeker zwangeren, kinderen en huisdieren). Doe dit meteen, maar rustig: niet overhaast.
  2. Loop niet door het gebroken materiaal en het gemorste kwik. Als u vermoedt dat u door het gebroken materiaal bent gelopen, doe dan uw schoenen uit, verpak ze in een plastic zak en zet deze buiten.
  3. Open ramen en buitendeuren van de betrokken ruimte. Sluit deuren naar andere ruimtes.
  4. Zet de verwarming en het luchtbehandelingssysteem uit. 
  5. Gebruik geen stofzuiger, bezem of stoffer en blik. Spoel kwik nooit door de afvoer. 
  6. Lees de instructies hieronder voordat u gaat opruimen.

Opruimen

Barometer en bloeddrukmeters bevatten veel meer kwik dan een kwikthermometer. Een kwikthermometer bevat weer meer kwik dan een spaarlamp. Het is moelijker om vloeibaar kwik volledig te verwijderen dan kwik in poedervorm. De opruiminstructies gelden daarom voor het voorwerp waaruit het kwik is vrijgekomen. Ook de ondergrond waarop het kwik is gemorst is bepalend voor de manier waarop het moet worden opgeruimd.

  • Bij het breken van een voorwerp met veel kwik, zoals een barometer of een bloeddrukmeter, raden wij aan om het opruimen niet zelf uit te voeren maar dit door een professioneel bedrijf te laten doen. Dit bedrijf kan de schoonmaakwerkzaamheden en het resultaat direct controleren met een kwikmeting. De GGD kan u hierbij adviseren. Neem bij een gebroken voorwerp met veel kwik daarom altijd contact op met de plaatselijke GGD. 
  • Bij het breken van een kwikthermometer kunt u zelf opruimen volgens één van de opruiminstructies (bij de downloads in de rechter kolom). Wij raden aan om de GGD te informeren en te overleggen over de mogelijkheden van een controlemeting.
  • Bij het breken van een spaarlamp of fluorescentielamp kunt u zelf opruimen volgens één van de opruiminstructies (bij de downloads in de rechter kolom). Een controlemeting is niet nodig. Let er wel op dat u bij breuk van spaarlampen en tl-lampen eerst 15 minuten wacht voordat u gaat opruimen. Bij spaarlampen is de kwikconcentratie korte tijd hoog. Door ventilatie zal de kwikconcentratie snel lager worden.

Wat kunt u zelf doen om blootstelling aan kwik te voorkomen?

De beste manier om kwikvergiftiging te voorkomen is het preventief verwijderen van kwikhoudende voorwerpen uit uw huis. Hiervoor zijn tegenwoordig goede, bijvoorbeeld digitale, alternatieven op de markt. U kunt een voorwerp met kwik gratis inleveren als klein chemisch afval bij uw gemeente.

Het is niet nodig om spaarlampen te verbannen uit uw woning, omdat hier veel minder kwik in zit. Wel dient u ze zorgvuldig te hanteren en af te voeren na gebruik, om breken te voorkomen.

Rol GGD

Heeft u vragen over kwik? Dan kunt u contact opnemen met het team Milieu en Gezondheid. Neem altijd contact op met de GGD bij het breken van een barometer of bloeddrukmeter. Ook bij een incident met kwik op een kinderdagverblijf of een school raden wij u aan om altijd contact met ons op te nemen.